De dreiging is geen theoretisch scenario meer. De afgelopen dagen hebben de Houthi’s aangekondigd een maritieme blokkade te willen afdwingen tegen scheepvaart die gebruikmaakt van Saoedische havens aan de Rode Zee. In de Jemenitische hoofdstad Sanaa gingen duizenden de straat op om dit dreigement te steunen. De gevolgen lieten niet lang op zich wachten. Meerdere olietankers keerden onderweg om of wijzigden hun route, terwijl de premies voor oorlogsverzekeringen opnieuw opliepen. Nog voordat er massaal raketten zijn afgevuurd, reageren de markten al alsof de crisis begonnen is.
Dat onderstreept een fundamentele realiteit van moderne oorlogsvoering: de Houthi’s hoeven de Rode Zee niet te veroveren om haar economisch lam te leggen. Het creëren van onzekerheid is voldoende.
De kracht van de Houthi’s ligt niet in het beheersen van de Rode Zee, maar in het ontregelen ervan. Vanuit hun posities langs de Jemenitische kust beschikken zij over antischeepsraketten, drones, zeemijnen en onbemande explosieve vaartuigen. Zij hoeven niet elk schip te raken. Een handvol succesvolle aanvallen of zelfs geloofwaardige dreigingen is vaak al genoeg om rederijen en verzekeraars te doen besluiten de Rode Zee te mijden. Dat zagen we eerder al, toen grote containerrederijen massaal besloten om via Kaap de Goede Hoop te varen, met vertragingen van weken en miljarden euro’s aan extra kosten tot gevolg.
De gevolgen daarvan reiken veel verder dan Jemen of Iran. Juist Egypte dreigt opnieuw de hoogste economische prijs te betalen.
Het Suezkanaal vormt een van de belangrijkste inkomstenbronnen van de Egyptische staat. Elke tanker of elk containerschip dat besluit de Rode Zee te vermijden, betekent minder inkomsten uit doorvaartrechten. Dat is geen detail. Tijdens de eerdere Houthi-campagne verloor Egypte naar schatting miljarden dollars aan inkomsten doordat een groot deel van de internationale scheepvaart het Suezkanaal links liet liggen. Hoewel het verkeer zich de afgelopen maanden voorzichtig begon te herstellen, dreigt die opleving nu alweer te worden afgebroken.
Voor een economie die al worstelt met een torenhoge staatsschuld, hardnekkige inflatie en een chronisch tekort aan buitenlandse valuta is dat bijzonder slecht nieuws. Minder Suez-inkomsten betekenen minder harde valuta, terwijl hogere olieprijzen en duurdere transportkosten de inflatie verder kunnen aanjagen.
Dat risico is inmiddels allang niet meer hypothetisch. De aankondiging van de Houthi’s was voldoende om de olieprijs opnieuw op te stuwen en maritieme veiligheidsdiensten hun dreigingsniveau voor de Bab el-Mandeb en de Golf van Aden te laten verhogen. De markten begrijpen kennelijk beter dan veel politici dat de Rode Zee inmiddels net zo’n strategisch drukmiddel is geworden als de Straat van Hormuz.
Militair bevindt Caïro zich eveneens in een lastig parket. Egypte heeft er alle belang bij dat de Rode Zee veilig blijft, maar zal tegelijkertijd alles doen om buiten een directe oorlog tussen Iran, de Houthi’s en de Verenigde Staten te blijven. Waarschijnlijk zal de Egyptische marine haar aanwezigheid in de Rode Zee opvoeren en de samenwerking met westerse marines intensiveren, zonder zich openlijk in het conflict te mengen.
Dat betekent echter niet dat de risico’s verdwijnen. Mocht een Egyptisch schip, een haven aan de Rode Zee of zelfs het Suezkanaal doelwit worden, dan kan Caïro zich moeilijk afzijdig blijven houden. Dan verandert een economische crisis plotseling in een veiligheidscrisis.
Toch moeten we de militaire mogelijkheden van de Houthi’s niet overschatten. Een volledige blokkade van de Rode Zee ligt niet voor de hand. De Verenigde Staten en hun bondgenoten beschikken over een veel grotere maritieme slagkracht en zullen een langdurige afsluiting waarschijnlijk niet toestaan. Maar dat hoeft voor de Houthi’s ook niet het doel te zijn.
In asymmetrische oorlogsvoering draait succes niet om territoriale controle, maar om ontwrichting. Als verzekeringspremies stijgen, schepen omvaren en de wereldhandel vertraagt, hebben de Houthi’s hun strategische doel al grotendeels bereikt. De economische schade wordt dan niet alleen gedragen door de strijdende partijen, maar ook door landen die juist proberen buiten het conflict te blijven.
En precies daarom zou Egypte wel eens de grootste verliezer van een nieuwe escalatie in de Rode Zee kunnen worden.
